«Δεν υπάρχει τέλειο γράψιμο, μόνο τέλειο ξαναγράψιμο.» Justice Brandels
Στην τέχνη της συγγραφής, ο μεγαλύτερος φόβος είναι εκείνος που προκαλεί το άδειο χαρτί που περιμένει να γεμίσει –ο φόβος του κενού, το «horror vacui» των αρχαίων Ρωμαίων. Όμως, για τους μυημένους στην κειμενογράφηση, την «εφαρμοσμένη» συγγραφή όπως συνηθίζω να λέω, η στιγμή της αλήθειας βρίσκεται λιγότερο στην έμπνευση και περισσότερο στη διαδικασία της επεξεργασίας. Το πιο κρίσιμο στάδιο της δημιουργίας ενός κειμένου είναι αναμφίβολα η διόρθωση, που περιλαμβάνει έξι διακριτά στάδια:
1. Γρήγορη γραφή
Πριν αρχίσετε τη διόρθωση, θα πρέπει να έχετε ήδη στα χέρια σας ένα κείμενο με το οποίο αξίζει να ασχοληθείτε περαιτέρω. Για να το αποκτήσετε, χρειάζεται να γράψετε γρήγορα, σχεδόν αυτόματα, «απενεργοποιώντας» το διορθωτή που κρύβεται μέσα σας και ψιθυρίζει διαρκώς κακίες, όπως «Αυτό που γράφεις είναι βλακώδες» ή «Κανείς δεν πρόκειται να το διαβάσει». Βάλτε τις σκέψεις σας στο χαρτί όσο πιο γρήγορα μπορείτε κι έπειτα προχωρήστε στη διόρθωση.2. Διαδοχικές αναγνώσεις
Ξεκινώντας τη διόρθωση, επικεντρωθείτε σ’ ένα στοιχείο τη φορά. Αυτό είναι ένα από τα απλούστερα και, την ίδια στιγμή, μεγαλύτερα μυστικά για ένα εξαιρετικό κείμενο. Καθώς κάθε «στοιχείο» του κειμένου απαιτεί διαφορετικές διεργασίες για να τελειοποιηθεί, κάντε διαδοχικές αναγνώσεις, ελέγχοντας πρώτα το περιεχόμενο, έπειτα τα επιχειρήματα, μετά τον ειρμό, στη συνέχεια το ύφος κ.ο.κ.3. Έμφαση στην εισαγωγή
Η εισαγωγή είναι ίσως το πιο σημαντικό σημείο του κειμένου. Σύμφωνα με έρευνες, αν κάποιος διαβάσει τις 500 πρώτες λέξεις, θα συνεχίσει να διαβάζει μέχρι τις 5.000 – επομένως βασικός σας στόχος είναι να κάνετε τον αναγνώστη να διαβάσει οπωσδήποτε την εισαγωγή. Φροντίστε την όσο περισσότερο μπορείτε και εξασφαλίστε την προσοχή του κοινού ως το τέλος.4. Έλεγχος στη ροή
Διατρέξτε προσεκτικά όλο το κείμενο για να ελέγξετε εάν κάθε στοιχείο του έχει λόγο να βρίσκεται στο σημείο που βρίσκεται. Πειραματιστείτε αρκετά, μέχρι να βεβαιωθείτε πως η συγκεκριμένη ακολουθία των φράσεων το κάνει πιο αποτελεσματικό. Για παράδειγμα, αν απευθύνεστε σε ένα δύσπιστο κοινό είναι σκόπιμο να μεταφέρετε τα βασικά σας επιχειρήματα στην αρχή, για να μην χάσετε τον αναγνώστη. Αν πάλι διαλέξετε να αφηγηθείτε μια ιστορία, τοποθετήστε την στο καλύτερο σημείο ώστε να κρατήσει αμείωτη την προσοχή του.5. Περιορισμένα γραφικά
Όπως ένας σεφ δεν πρέπει να βάζει τόσα μυρωδικά που να εξουδετερώνουν τη γεύση του φαγητού, έτσι δεν πρέπει το γραφιστικό περιβάλλον να εξουδετερώνει το κείμενο. Μια μικρή δόση εικαστικής «??? αρκεί. Για να μην το παρακάνετε με τα έντονα γράμματα, τα πλάγια και τις υπογραμμίσεις, εφαρμόστε το απλούστατο «τεστ του μισόκλειστου ματιού». Εκτυπώστε κάθε σελίδα, κρατήστε την μπροστά σας και κλείστε τα μάτια σας τόσο ώστε να μπορείτε να δείτε τα περιγράμματα, αλλά όχι τις ίδιες τις λέξεις. Αν δε βλέπετε αρκετό λευκό και χάνετε την ισορροπία των γραφιστικών στοιχείων, κάντε τις απαραίτητες αλλαγές.6. Διπλή ανάγνωση
Στη διαφήμιση, όπως και στη δημοσιογραφία, υπάρχουν δύο είδη αναγνώστη: εκείνος που θα διαβάσει ένα κείμενο στο σύνολό του, κι εκείνος που απλά θα το διατρέξει, ακόμα κι αν ο τίλος έχει καταφέρει να κερδίσει την προσοχή του. Καθώς δεν ξέρετε τι θα συμβεί στη δική σας περ’ιπτωσηι, βεβαιωθείτε ότι παρέχετε στον αρκετές πληροφορίες ώστε να σχηματίσει κάθε αναγνώστης την επιθυμητή εντύπωση διαβάζοντας απλώς την επικεφαλίδα, τους υπότιτλους και τις λέξεις που έχετε υπογραμμίσει.